Siber Saldırı Türleri Nelerdir?

Giriş

Dijitalleşmenin hızla arttığı günümüzde siber güvenlik, artık sadece büyük şirketlerin değil; bireylerin, küçük işletmelerin, devlet kurumlarının ve tüm dijital altyapıların ortak sorunudur. İnternet bağlantısı olan her cihaz — mobil telefonlar, bilgisayarlar, akıllı cihazlar, IoT sistemleri, sunucular, bulut ortamları — potansiyel bir saldırı yüzeyi oluşturur.

Bu yüzden siber saldırıların türlerini ve çalışma mantıklarını anlamak, hem kullanıcılar hem de işletmeler için kritik öneme sahiptir. Çünkü:

• siber saldırılar artık daha sofistike,
• saldırganlar yapay zeka kullanıyor,
• saldırı yüzeyi giderek genişliyor,
• veri ihlalleri ciddi finansal ve itibari kayıplar yaratıyor.

Bu kapsamlı rehberde, en yaygın siber saldırı türlerini, nasıl işlediklerini ve nasıl korunabileceğinizi detaylarıyla açıklıyoruz.

Siber Saldırı Nedir?

Siber saldırı, kötü niyetli kişilerin dijital sistemlere yetkisiz erişim sağlamaya çalışması, verileri çalması, tahrip etmesi, şifrelemesi, manipüle etmesi veya hizmet dışı bırakmasıdır.

Saldırganların amaçları genellikle:

• para kazanmak,
• verileri ele geçirmek,
• sistemleri sabote etmek,
• operasyonları durdurmak,
• fidye almak,
• politik veya ideolojik mesaj vermek,
• rakip kurumlara zarar vermek

şeklindedir.

Siber saldırılar genellikle iki kategoriye ayrılır:

1. Pasif saldırılar (dinleme, izleme, veri toplama)
2. Aktif saldırılar (bozma, şifreleme, saldırı yükü gönderme)

Her iki türü de anlamak önemlidir.

1. Phishing (Oltalama Saldırıları)

Phishing, en yaygın ve en etkili siber saldırı türlerinden biridir. Saldırganlar genellikle:

• sahte e-posta,
• sahte bankacılık sayfaları,
• sahte kargo bildirimleri,
• sahte sosyal medya mesajları,
• WhatsApp / SMS bağlantıları

göndererek kullanıcıları kandırmayı amaçlar.

Amaç:

• kullanıcı şifrelerini çalmak,
• banka bilgilerini almak,
• hesaplara erişim sağlamak,
• fidye yazılımı bulaştırmak.

Nasıl çalışır?

• Kullanıcıya gerçek gibi görünen bir e-posta gelir.
• Kullanıcı bağlantıya tıkladığında sahte bir site açılır.
• Kişisel bilgiler girildiğinde saldırganlara gönderilir.

Spear Phishing

Belirli kişilere özel hazırlanmış hedefli saldırılar.

Whaling

CEO, CFO gibi üst düzey yöneticilere yönelik özel oltalama saldırıları.

2. Malware (Zararlı Yazılımlar)

Malware, sisteme zarar vermek veya sızmak için tasarlanmış her türlü kötü amaçlı yazılımdır.

En yaygın malware türleri:

• Virüsler

Dosyalara bulaşır, çoğalır ve sistemi bozar.

• Worm (Solucan)

Ağ üzerinde kendini otomatik çoğaltır.

• Trojan (Truva Atı)

Masum bir uygulama gibi görünür ama arka planda kötü amaçlı işlem yapar.

• Keylogger

Klavye girişlerini kaydederek şifreleri çalar.

• Spyware

Kullanıcı aktivitelerini izler, veri toplar.

• Adware

Reklam göstererek cihazı yavaşlatır.

3. Ransomware (Fidye Yazılımları)

Son yılların en tehlikeli saldırı türlerinden biridir.

Nasıl çalışır?

• Saldırgan sistemdeki verileri şifreler.
• “Ödeme yapmazsan verilerini vermem” şeklinde mesaj bırakır.
• Fidye ödemesi genellikle kripto para ile talep edilir.

Ransomware saldırıları hastaneler, fabrikalar, belediyeler, bankalar ve bireyler dahil herkes için büyük tehdit oluşturur.

Ünlü örnekler:

• WannaCry
• NotPetya
• LockBit
• BlackCat

Bu saldırılar milyonlarca dolar zarara yol açmıştır.

4. DDoS (Distributed Denial of Service)

DDoS, bir web sitesine veya sunucuya aynı anda çok sayıda istek gönderilerek hizmet dışı bırakılmasıdır.

Amaç:

• sistemi çökmeye zorlamak,
• hizmeti durdurmak,
• şirketi maddi zarara uğratmak.

Botnet adı verilen binlerce cihaz saldırıya katılabilir.

Yani saldırgan tek değil; binlerce cihaz saldırıyı gerçekleştirir.

5. Brute Force Saldırıları

Saldırganın, şifreleri deneme-yanılma yöntemiyle kırmaya çalıştığı saldırılardır.

Kullanılan varyasyonlar:

• Dictionary Attack
• Credential Stuffing
• Hybrid attacks
• Password spraying

Zayıf şifre kullanan hesaplar bu saldırılara karşı çok savunmasızdır.

6. SQL Injection (SQL Enjeksiyonu)

Bir web uygulamasındaki zayıf veri giriş alanlarına kötü amaçlı SQL komutları eklenerek:

• tüm veritabanı görüntülenebilir,
• veri silinebilir,
• veri değiştirilebilir,
• yönetici hesapları ele geçirilebilir.

Bu saldırı, web uygulaması güvenliğinin temel test maddelerinden biridir.

7. XSS (Cross-Site Scripting)

XSS saldırılarında saldırgan zararlı Javascript kodunu bir web sitesine enjekte eder.

Amaç:

• cookie çalmak,
• kullanıcıyı sahte siteye yönlendirmek,
• arayüz manipülasyonu yapmak,
• hesapları ele geçirmek.

XSS 3'e ayrılır:

• Stored XSS
• Reflected XSS
• DOM-based XSS

8. MITM (Man-in-the-Middle) Saldırıları

Bu saldırıda saldırgan, iki taraf arasına girerek iletişimi dinler, değiştirir veya çalar.

Örnek:

• ortak WiFi ağlarında şifre çalmak
• HTTPS olmayan sitelerde veri yakalamak
• sahte modem/router kurmak

MITM saldırıları özellikle kamu WiFi noktalarında yaygındır.

9. Zero-Day Saldırıları

Henüz keşfedilmemiş veya yaması çıkmamış güvenlik açıklarına yapılan saldırılardır.

Bunlar en tehlikeli saldırı türleridir çünkü:

• fark edilmesi zordur
• savunma mekanizmaları hazır değildir
• kritik sistemlere sessizce sızabilir

Devlet destekli siber ordular bu açıklara büyük yatırımlar yapar.

10. Social Engineering (Sosyal Mühendislik)

Teknik değil, insanı hedef alan saldırılardır.

En yaygınları:

• sahte banka aramaları
• UPS / kargo mesajları
• IT destek personeli gibi davranma
• yöneticiden “acil ödeme” talebi
• ofise yetkisiz giriş

İnsan faktörü “zincirin en zayıf halkası”dır.

11. Supply Chain Attacks (Tedarik Zinciri Saldırıları)

Saldırgan doğrudan hedefe değil, hedefin kullandığı üçüncü taraf yazılıma saldırır.

Bu saldırılarda:

• güncelleme paketlerine zararlı kod eklenir
• güvenilir yazılım bile saldırı vektörüne dönüşür

SolarWinds saldırısı bunun en bilinen örneğidir.

12. IoT Saldırıları

IoT cihazları:

• güncellenmeyen yazılımlar,
• zayıf şifreler,
• açık portlar

nedeniyle saldırganlar için kolay hedeftir.

Saldırı türleri:

• kamera hackleme
• router ele geçirme
• akıllı priz/sensör manipülasyonu
• IoT botnet (Mirai) oluşturma

Ev ve fabrika otomasyon sistemleri bu saldırılardan ciddi şekilde etkilenebilir.

13. Credential Stuffing

Saldırgan, çalınmış kullanıcı adı–şifre listelerini farklı platformlarda dener.

Özellikle:

• aynı şifreyi her yerde kullanan kişiler
  çok kolay şekilde hesaplarını kaybeder.

14. APT (Advanced Persistent Threat)

Uzun süreli, hedefe yönelik, çok aşamalı profesyonel saldırılardır.

Genellikle:

• devlet destekli hacker grupları,
• organize siber suç örgütleri

tarafından gerçekleştirilir.

Amaç:

• aylarca gizli kalmak
• veri toplamak
• casusluk yapmak
• kritik altyapıları hedef almak

APT saldırıları çok karmaşık yapıda olur.

Siber Saldırılardan Korunma Yöntemleri

1. Güçlü Parola ve 2FA

Şifre + SMS/Authenticator ikilisi büyük fark yaratır.

2. Yazılımları Güncel Tutmak

Zero-day saldırılarının çoğu güncellenmeyen sistemleri hedef alır.

3. E-posta Farkındalığı

Phishing saldırılarının %80'i kullanıcı hatası ile başarılı olur.

4. Anti-virus ve Endpoint Güvenlik

Fidye yazılımlarına karşı ilk savunma hattıdır.

5. Güvenlik Duvarı ve Ağ Segmentasyonu

Saldırı yayılsa bile sınırlı kalır.

6. Güvenli Kod Geliştirme

SQL injection ve XSS için en önemli adımdır.

7. Yedekleme

Ransomware’e karşı en iyi kurtarma planıdır.

Sonuç

Siber saldırılar, dijital dünyanın en büyük tehditlerinden biridir. Teknoloji geliştikçe saldırı teknikleri de gelişmektedir. Bu nedenle hem bireylerin hem de kurumların:

• saldırı türlerini tanıması,
• sistemlerini güncel tutması,
• güvenlik kontrollerini uygulaması,
• farkındalık eğitimleri alması

hayati önem taşır.

Doğru önlemler, büyük saldırıları bile etkisiz hale getirebilir.